Kadzielnia

Kadzielnia to wzgórze, w południowo-zachodniej części Kielc. Jest zbudowana z wapieni górnodewońskich (fran, famen), znajduje się ma wysokość 295 m n.p.m. Obecne wyrobisko po kamieniołomie wypełniają wody podziemne tworząc Jezioro Szmaragdowe.

Od 1971 została wpisana do ścisłych rezerwatów przyrody nieożywionej. Znajduje sie tu największe skupisko jaskiń na Kielecczyźnie. Najdłuższe to Szczelina (200 m), Prochownia (111 m) i Jaskinia Wschodnia (108 m). W 2004 roku podjęto inicjatywę połączenia Szczeliny z Prochownią oraz Jaskinią Odkrywców i ich udostępnienia dla zwiedzających.

Przez Kadzielnię przechodzi  czerwony szlak miejski prowadzący przez Kielce.

Idealne miejsce do spacerów, wycieczek pieszych oraz rowerowych eskapad.

Nazwa Kadzielnia pochodzi od rosnącego tu jałowca wykorzystywanego do produkcji kadzideł, lub według innej wersji, od kadzielnika czyli kościelnego, który dzierżawił ten teren.

Według legend i podań ludowych na Kadzielni znajdowało się miejsce pogańskiego kultu, tutaj też miał znajdować się ołtarz służącydo składania ofiar. Trudno znaleźć dowody na potwierdzenie tej tezy, wiadomo tylko, że jeszcze w XVI w. wzgórzem opiekował się kościelny kieleckiej kolegiaty, który za zadanie miał m.in. „odpędzanie” pogańskich mocy i złych duchów.

W XVIII w. rozpoczęto wydobywanie metodą odkrywkową skał wapiennych i innycj kruszców. Kamieniołom stale rozbudowywano; w 1770 z inicjatywy biskupa K. Sołtyka postawiono w nim pierwszy wapiennik (piec do wypalania wapna).

Powstały głębokie wyrobiska na najniższym poziomie zalewane wodami podskórnymi, które z kolei utworzyły jeziorko noszące nazwę, od niepowtarzalnej barwy, Szmaragdowego. Zarybione niegdyś pstrągami, wyschło w latach 80. w wyniku obniżenia się poziomu wód gruntowych. Obecnie trwają prace nad jego odtworzeniem.

 Już w I poł. XIX w. Kadzielnia stała się celem podmiejskich wycieczek, opisywanych głównie przez Adolfa Dygasińskiego i Stefana Żeromskiego. Planowano tu nawet utworzenie parku z ogrodem botanicznym.

Dopiero w 1931 roku objęto ochroną szczytowy ostaniec skalny, zwany Skałką Geologów. Eksploatacja kamienia trwała aż do 1962 roku. Utworzono wówczas Rezerwat przyrody Kadzielnia, obejmujący 0,6 ha dawnego kamieniołomu. W południowej części wzgórza wybudowano amfiteatr na ponad 5000 miejsc, który przekazano miastu w 1971 roku podczas obchodów IX wieków Kielc. Mają tu miejsce liczne koncerty i imprezy, m.in. coroczny Harcerski Festiwal Kultury Młodzieży Szkolnej „Kielce”.

Charakterystycznym elementem Kadzielni jest pomnik Bojowników o Narodowe i Społeczne Wyzwolenie odsłonięty w 1979 roku.