Park miejski

Pierwsze wzmianki na temat kieleckiego parku pojawiły się w 1804 roku. Opisany został jako „użytkowo-ozdobny ogród włoski posiadający na swym terenie staw, alejki z altankami oraz ogród kuchenny”. W roku 1818 w parku wytyczono główną aleję biegnącą od wejścia przy obecnej ulicy Jana Pawła II do stawu oraz sieć rozchodzących się promieniście alejek.

W 1821 roku pojawiła się propozycja utworzenia publicznego ogrodu, która doczekała się realizacji w roku 1830, kiedy to Rada Administracyjna Królestwa Polskiego zadecydowała o przekazaniu ogrodu do użytku publicznego oraz określiła jego kształt i położenie. Po tej decyzji rozpoczęto porządkowanie i urządzanie terenu parku oraz budowanie ogrodzenia wokół niego. Ówczesne prace porządkowe zostały przerwane przez powstanie listopadowe.

W 1837 roku opiekę nad parkiem objął Maksymilian Strasz. Przeprowadzono w tym okresie porządkowanie terenu – między innymi został rozebrany młyn mieszczący się nad wodą, ale pełniący wówczas funkcję zbiornika przeciwpożarowego staw nie doczekał się oczyszczenia z braku pieniędzy. W 1872 roku przy głównej alei parkowej zamontowano latarnie. W dniu 2 września 1906 roku z okazji 80 rocznicy śmierci został odsłonięty pomnik Stanisława Staszica, który był pierwszym pomnikiem tej osoby na terenie kraju.

W parku znajduje się wiele ciekawych rzeźb:

-figura św. Jana Nepomucena z XVIII w., którą jak legenda głosi przywiózł do Kielc z dziedzińca klasztoru Cystersów w Jędrzejowie Tomasz Zieliński;

-pomnik Stanisława Staszica z 1906 r. (pierwszy świecki pomnik w Kielcach) i Stefana Żeromskiego z 1953 r. (na cokole z granitu, pochodzącego z rozebranego pomnika Strzelców).

Pomnik St. Staszica po uroczystym odsłonięciu

Źródełko Biruty-  to jedno z ulubionych miejsc spacerów zakochanych i młodych małżeństw. Jego wody zasilają parkowy staw. Nad źródłem znajduje się rzeźba „Przysięga miłości” autorstwa Ryszarda Wojciechowskiego.

Co ciekawe – wielu kielczan dało by się pokroić za to, że jest to źródełko… Bieruta. Cóż, czasem historia prawdziwa miesza się nam z legendą…

Do niedawna była tu jeszcze jedna figura św. Jana Nepomucena, przeniesiona do parku z ulicy Ogrodowej. W 1997 roku powróciła ona jednak przed budynek kieleckiego Seminarium Duchownego.

Kielecki park należy do najstarszych w Polsce. W 1818 r. obszar parku został przejęty przez Dyrekcję Górniczą i podzielony między jej pracowników. Dopiero później (około 1830 r.) został on udostępniony kielczanom jako park publiczny. To właśnie w tym czasie – od 1847 r. – zaopiekował się parkiem naczelnik powiatu Tomasz Zieliński. Była to postać niezwykle ciekawa i barwna.

Zieliński szybko stał się mecenasem kultury w Kielcach. Był on właścicielem pokaźnej kolekcji malarstwa i rzeźby, chętnie wspierał młodych polskich artystów udzielając im nieraz bezzwrotnych pożyczek, skupując ich działa, zlecając wykonanie czegoś na zamówienie lub też załatwiając im zlecenia w okolicznych kościołach.

Pałacyk Tomasza Zielińskiego przy ul. Zamkowej

Koło Pałacu Tomasza Zielińskiego (mieszczącego niegdyś pierwsze na kielecczyźnie muzeum, a obecnie siedzibę Domu Środowisk Twórczych)  znajduje się także ptaszarnia, w której można podziwiać sporo rzadko spotykanych ptaków.

W parku znajduje się około 1300 drzew i krzewów tworzących drzewostan mieszany, w skład którego wchodzą: kasztanowce, jesiony, lipy, klony, wiązy oraz robinie akacjowe. Niektóre z tych drzew liczą sobie ponad 100 lat.

Będąc w kieleckim parku grzechem jest nie przespacerować się aleją kasztanową, umiłowaną przez Żeromskiego i jego książkowych bohaterów. Spacerując nią można podziwiać fragmenty murów okalających niegdyś kielecki zamek, pałacyk Tomasza Zielińskiego, budynki więzienne przy ulicy Zamkowej i ukochaną przez kielczan basztę zwaną „Plotkarką”.

 Na obrzeżach parku – w okolicach ulicy Solnej – znajduje się pomnik godzien uwagi. To obelisk upamiętniający zamach kieleckich partyzantów AK na Franza Witka – szefa konfidentów kieleckiego gestapo. 15 czerwca 1944 r. żołnierze Armii Krajowej pod dowództwem ppor. Kazimierza Smolaka „Nurka” wykonali wyrok śmierci na Witku pod samą siedzibą gestapo. 

Wyżej, po lewej stronie od źródełka Biruty, znajduje się baszta prochowa, wtopiona w mury okalające pałac biskupi. Warto przyjrzeć się temu miejscu, gdyż prezentuje się ono wyjątkowo malowniczo. Baszta ta była rodzajem magazynu, w którym przechowywano materiały wybuchowe. Zbudowana jest ona z nieobrobionego kamienia na planie pięcioboku nieforemnego. Do dnia dzisiejszego zachowała się jedynie dolna część baszty do wysokości korony muru.

Restauracja parkowa wg pocztówki sprzed 1914 r.